بسیاری از افراد تصور میکنند که هر نوع پارگی مینیسک زانو حتماً به جراحی نیاز دارد. اما این باور همیشه درست نیست. مینیسک یک غضروف C شکل در زانو است که مانند یک ضربهگیر بین استخوان ران و ساق پا عمل میکند. آسیب دیدن این غضروف میتواند باعث درد، تورم و قفل شدن زانو شود. خوشبختانه، امروزه روشهای درمانی مؤثری وجود دارند که بدون نیاز به جراحی، به بهبودی شما کمک میکنند. اینکه کدام روش درمانی برای شما مناسب است به عواملی مانند نوع و محل پارگی، سن و سطح فعالیت شما بستگی دارد.
چه زمانی پارگی مینیسک به جراحی نیاز ندارد؟
تصمیمگیری برای جراحی نکردن مینیسک به شرایط پارگی بستگی دارد. در موارد زیر، پزشکان معمولاً درمانهای غیرجراحی را توصیه میکنند:
- پارگیهای ناشی از افزایش سن: بسیاری از پارگیها به دلیل فرسودگی و ساییدگی تدریجی با بالا رفتن سن اتفاق میافتند. در این موارد، درمان غیرجراحی اغلب به اندازه جراحی مؤثر است.
- پارگیهای کوچک و پایدار: پارگیهای جزئی که باعث قفل شدن یا بیثباتی زانو نمیشوند، معمولاً به خوبی به درمانهای محافظهکارانه پاسخ میدهند.
- پارگی در “ناحیه قرمز”: یکسوم خارجی مینیسک، که به آن “ناحیه قرمز” میگویند، خونرسانی خوبی دارد. پارگی در این ناحیه شانس بالایی برای بهبودی خودبهخودی بدون نیاز به جراحی دارد.
اگر علائم شما شدید باشد یا پس از گذشت حدود ۳ ماه با روشهای دیگر بهبود پیدا نکند، ممکن است پزشک جراحی را پیشنهاد دهد.
روشهای مؤثر برای درمان پارگی مینیسک زانو بدون جراحی
درمانهای غیرجراحی با هدف کاهش درد و التهاب، بازگرداندن دامنه حرکتی و تقویت عضلات اطراف زانو انجام میشوند. این روشها شامل موارد زیر است:
۱. مراقبتهای اولیه در خانه (روش R.I.C.E)
در روزهای ابتدایی پس از آسیب، پیروی از پروتکل R.I.C.E برای کنترل درد و ورم ضروری است:
- استراحت (Rest): به زانوی خود استراحت دهید و از انجام فعالیتهایی که باعث درد میشوند، خودداری کنید. ممکن است برای مدتی به استفاده از عصا نیاز داشته باشید.
- یخ (Ice): هر چند ساعت یکبار، به مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه روی زانوی خود کمپرس یخ قرار دهید تا تورم کاهش یابد.
- فشردهسازی (Compression): زانوی خود را با یک باند کشی ببندید تا ورم کنترل شود.
- بالا نگه داشتن (Elevation): هنگام نشستن یا دراز کشیدن، پای خود را بالاتر از سطح قلب قرار دهید تا به کاهش تورم کمک کند.
۲. فیزیوتراپی و ورزش درمانی
فیزیوتراپی پارگی مینیسک زانو، نقش کلیدی در بهبودی پارگی دارد. یک فیزیوتراپیست با طراحی یک برنامه ورزشی مناسب به شما کمک میکند تا:
- درد و التهاب شما کاهش پیدا کند.
- دامنه حرکتی کامل زانو بازیابی شود.
- عضلات اطراف زانو، به خصوص عضلات چهارسر ران و همسترینگ، تقویت شوند تا فشار از روی مینیسک برداشته شود.
ورزشهایی مانند مینیاسکوات و بلند کردن مستقیم پا بسیار مفید هستند. اما باید از انجام حرکاتی مانند اسکوات عمیق و حرکات چرخشی که به زانو فشار میآورند، خودداری کنید.
۳. داروها و تزریقات
برای کنترل درد و التهاب، پزشک ممکن است روشهای زیر را توصیه کند:
- داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs): داروهایی مانند ایبوپروفن و ناپروکسن میتوانند به کاهش درد و تورم کمک کنند.
- تزریق کورتیزون: تزریق داروهای استروئیدی به داخل مفصل زانو میتواند التهاب و درد شدید را برای چند هفته تا چند ماه به طور قابل توجهی کاهش دهد.
- تزریق پی آر پی (PRP): در این روش نوین، پلاسمای غنی از پلاکت خون خود بیمار به ناحیه آسیبدیده تزریق میشود. پلاکتها حاوی فاکتورهای رشد هستند که به ترمیم طبیعی بافت کمک میکنند.
- اوزون تراپی: تزریق گاز اوزون نیز یک روش دیگر برای کاهش التهاب، بهبود گردش خون و تسریع روند بهبودی در بافت آسیبدیده است.
۴. استفاده از زانوبند طبی (بریس)
استفاده از زانوبند طبی میتواند با ایجاد ثبات در مفصل زانو، از حرکات ناگهانی و آسیبرسان جلوگیری کند. همچنین، گرم نگه داشتن زانو به کاهش درد کمک میکند.
اگر پارگی مینیسک درمان نشود چه اتفاقی میافتد؟
نادیده گرفتن پارگی مینیسک میتواند عواقب جدی به دنبال داشته باشد. درد مزمن، تورم مداوم، قفل شدن زانو و ناتوانی در صاف کردن کامل پا از مشکلات شایع هستند. علاوه بر این، یک مینیسک آسیبدیده نمیتواند وظیفه ضربهگیری خود را به درستی انجام دهد که این موضوع در درازمدت خطر ابتلا به آرتروز زانو را افزایش میدهد.
سوالات متداول
۱. بهبودی پارگی مینیسک بدون جراحی چقدر طول میکشد؟
روند بهبودی به شدت آسیب بستگی دارد، اما به طور متوسط بین ۶ تا ۸ هفته زمان میبرد. پیروی دقیق از برنامه فیزیوتراپی و توصیههای پزشک برای رسیدن به بهبودی کامل ضروری است.
۲. آیا پیادهروی برای پارگی مینیسک مفید است؟
در موارد پارگیهای بسیار خفیف، پیادهروی آرام و سبک ممکن است توسط پزشک توصیه شود. با این حال، باید از هرگونه فعالیتی که باعث ایجاد درد میشود خودداری کنید. در مراحل اولیه بهتر است با استفاده از عصا فشار را از روی زانو بردارید.
۳. چه ورزشهایی برای پارگی مینیسک مضر هستند؟
باید از انجام ورزشها و حرکاتی که فشار زیادی به زانو وارد میکنند، پرهیز کنید. این حرکات شامل اسکوات عمیق، حرکات چرخشی زانو، دویدن و پریدن میشوند.
۴. چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر پس از آسیبدیدگی دچار درد ناگهانی، تورم، مشکل در حرکت دادن زانو یا احساس قفل شدن و خالی کردن زانو شدید، بهتر است در اسرع وقت به پزشک مراجعه کنید. تشخیص و درمان به موقع از بدتر شدن آسیب و بروز عوارض طولانیمدت جلوگیری میکند.
