بی اختیاری ادرار استرسی چیست و چگونه قابل درمان است؟

بی اختیاری ادرار استرسی یکی از مشکلات شایع در میان افراد، به ویژه زنان، است که می‌تواند کیفیت زندگی را تحت تأثیر قرار دهد. این وضعیت زمانی رخ می‌دهد که فشار ناگهانی بر مثانه وارد شود و منجر به نشت غیرارادی ادرار گردد. در این مقاله، به بررسی تعریف، علائم، علل، تشخیص و روش‌های درمان این مشکل می‌پردازیم تا درک بهتری از آن به دست آورید و بدانید چگونه می‌توان آن را مدیریت کرد.

بی اختیاری ادرار استرسی چیست؟

بی اختیاری ادرار استرسی (SUI) نوعی از بی اختیاری ادراری است که در آن ادرار به طور غیرارادی در هنگام فعالیت‌هایی که فشار بر مثانه افزایش می‌یابد، نشت می‌کند. این فعالیت‌ها می‌توانند شامل سرفه، عطسه، خندیدن، بلند کردن اجسام سنگین یا حتی تغییر موقعیت بدن باشند. در این حالت، عضلات کف لگن و اسفنکتر ادراری که مسئول نگهداری ادرار هستند، به اندازه کافی قوی عمل نمی‌کنند. درمان بی اختیاری ادرار با فیزیوتراپی یکی از مؤثرترین و کم‌عارضه‌ترین روش‌های غیرجراحی برای تقویت این عضلات و بهبود کنترل ادرار محسوب می‌شود.

این مشکل با مثانه بیش فعال (OAB) متفاوت است. در SUI، مسئله اصلی مربوط به ضعف مجرای ادرار و اسفنکتر است، در حالی که در OAB، انقباضات ناگهانی مثانه باعث احساس اضطرار برای دفع ادرار می‌شود. حدود یک سوم زنان در طول زندگی خود با این مشکل مواجه می‌شوند، در حالی که در مردان کمتر شایع است و اغلب پس از جراحی یا آسیب‌های تصادفی رخ می‌دهد.

علائم بی اختیاری ادرار استرسی

علائم این وضعیت معمولاً در موقعیت‌های روزمره ظاهر می‌شوند و می‌توانند زندگی فرد را مختل کنند. شایع‌ترین علائم عبارتند از:

• نشت ادرار هنگام فعالیت‌های فیزیکی مانند دویدن، پریدن یا بلند کردن اشیاء سنگین.
• نشت ادرار در اثر سرفه، عطسه یا خنده.
• نشت ادرار هنگام تغییر موقعیت بدن، مانند بلند شدن از حالت نشسته.
• نشت ادرار در هنگام رابطه جنسی، که می‌تواند باعث احساس خجالت شود.
• احساس ناراحتی و محدودیت در فعالیت‌های روزانه، مانند اجتناب از ورزش یا حضور در اجتماعات.

این علائم می‌توانند خفیف تا شدید باشند و اغلب با افزایش سن یا پس از بارداری تشدید می‌شوند. اگر این نشانه‌ها را تجربه می‌کنید، مهم است که به پزشک مراجعه کنید تا از پیشرفت مشکل جلوگیری شود.

علل بی اختیاری ادرار استرسی

چندین عامل می‌تواند منجر به ضعف عضلات کف لگن و اسفنکتر ادراری شود و باعث بروز این مشکل گردد. مهم‌ترین علل عبارتند از:

بارداری و زایمان

در دوران بارداری، وزن جنین فشار زیادی به عضلات کف لگن وارد می‌کند. زایمان طبیعی، به ویژه اگر متعدد باشد، می‌تواند باعث کشیدگی یا آسیب به این عضلات شود.

افزایش سن و تغییرات هورمونی

با بالا رفتن سن، عضلات بدن ضعیف می‌شوند. همچنین، در زنان، کاهش سطح هورمون استروژن در دوران یائسگی می‌تواند استحکام مجرای ادرار را کاهش دهد.

چاقی و سبک زندگی

اضافه وزن فشار مداوم به مثانه وارد می‌کند. سیگار کشیدن نیز با ایجاد سرفه‌های مزمن و کاهش کلاژن‌سازی، خطر را افزایش می‌دهد.

جراحی‌ها و بیماری‌ها

جراحی‌های لگنی مانند هیسترکتومی یا آسیب‌های عصبی ناشی از بیماری‌هایی مانند دیابت یا پارکینسون می‌توانند کنترل ادرار را مختل کنند.

افتادگی اندام‌های لگنی (پرولاپس) نیز از عوامل مهم است که فشار بر مثانه را افزایش می‌دهد.

تشخیص بی اختیاری ادرار استرسی

تشخیص این مشکل با بررسی دقیق توسط پزشک آغاز می‌شود. مراحل تشخیص شامل:

• شرح حال و سوابق پزشکی: پزشک در مورد زمان شروع علائم، شدت آنها و عوامل تأثیرگذار سؤال می‌پرسد.
• معاینه فیزیکی: بررسی شکم، اندام‌های لگنی و قدرت عضلات کف لگن.
• آزمایشات: مانند آزمایش ادرار برای عفونت، سونوگرافی مثانه برای بررسی ساختار، سیستوسکوپی برای مشاهده داخل مثانه و آزمایشات یورودینامیک برای ارزیابی عملکرد مثانه و اسفنکتر.

این روش‌ها کمک می‌کنند تا علت دقیق مشخص شود و درمان مناسب انتخاب گردد.

روش‌های درمان بی اختیاری ادرار استرسی

درمان این مشکل بسته به شدت علائم متفاوت است و اغلب با روش‌های غیرتهاجمی شروع می‌شود. گزینه‌های درمانی شامل:

تغییرات سبک زندگی

کاهش وزن، ترک سیگار و تنظیم برنامه دفع ادرار می‌تواند علائم را کاهش دهد. محدود کردن مصرف کافئین و الکل نیز مفید است.

تمرینات کف لگن

تمرینات کگل یکی از مؤثرترین روش‌ها است. این تمرینات عضلات کف لگن را تقویت می‌کنند. برای انجام آن، عضلات را مانند زمانی که ادرار را نگه می‌دارید، منقبض کنید، ۵ ثانیه نگه دارید و سپس رها کنید. این کار را روزانه تکرار کنید.

مراحل تمرین کگل شامل انقباض،نگهداری،استراحت و ریلکس نمودن عضلات کف لگن که در کنترل بی اختیاری ادرار موثر میباشد

درمان‌های دارویی

در برخی موارد، داروهایی برای شل کردن عضلات مثانه تجویز می‌شود، هرچند داروی خاصی برای SUI تأیید نشده است.

روش‌های کم‌تهاجمی

لیزر مونالیزا تاچ یا دستگاه آر اف (RF) با تحریک کلاژن‌سازی، بافت‌ها را تقویت می‌کنند. این روش‌ها سرپایی و بدون درد هستند.

جراحی

در موارد شدید، جراحی‌هایی مانند اسلینگ میدیورترال برای زنان یا اسفنکتر مصنوعی برای مردان انجام می‌شود. این روش‌ها مجرای ادرار را حمایت می‌کنند و نشت را جلوگیری می‌کنند.

وسایل کمکی

پدهای جاذب، پساری واژینال یا گیره‌های آلت تناسلی می‌توانند به مدیریت روزانه کمک کنند.

پس از درمان، ادامه تمرینات کگل و کنترل وزن برای پیشگیری از بازگشت مشکل ضروری است.

پیشگیری از بی اختیاری ادرار استرسی

برای جلوگیری از این مشکل، تمرینات منظم کف لگن، حفظ وزن مناسب، اجتناب از فعالیت‌های سنگین و ترک سیگار توصیه می‌شود. زنان پس از زایمان باید به تقویت عضلات توجه کنند تا خطر کاهش یابد.

سوالات متداول

بی اختیاری ادرار استرسی چقدر شایع است؟

این مشکل در حدود یک سوم زنان رخ می‌دهد و در مردان کمتر شایع است، اما می‌تواند پس از جراحی پروستات ظاهر شود.

آیا تمرینات کگل واقعاً مؤثر هستند؟

بله، تمرینات کگل با تقویت عضلات کف لگن، می‌توانند علائم را به طور قابل توجهی کاهش دهند، به شرطی که منظم انجام شوند.

چه زمانی باید به جراحی فکر کرد؟

جراحی زمانی پیشنهاد می‌شود که روش‌های غیرتهاجمی مانند تمرینات یا درمان‌های کم‌تهاجمی نتیجه ندهند و علائم شدید باشند.

آیا بی اختیاری ادرار استرسی در مردان متفاوت است؟

در مردان، اغلب پس از جراحی پروستات رخ می‌دهد و درمان‌هایی مانند اسلینگ مردانه یا اسفنکتر مصنوعی استفاده می‌شود.

چگونه می‌توان از بازگشت مشکل پس از درمان جلوگیری کرد؟

با ادامه تمرینات کگل، کنترل وزن و اجتناب از فشارهای زیاد به لگن، می‌توان از بازگشت جلوگیری کرد.