خار پاشنه (Heel Spur) یک زائده استخوانی است. این زائده در قسمت پاشنه پا ایجاد می‌شود. در واقع، خار پاشنه به دلیل رسوب کلسیم در زیر استخوان پاشنه به وجود می‌آید. این رسوبات می‌توانند یک برآمدگی استخوانی نوک تیز ایجاد کنند. طول این زائده‌ها ممکن است از چند میلی‌متر تا حدود ۵ سانتی‌متر متغیر باشد.

وجود این زائده استخوانی باعث می‌شود که افراد هنگام گذاشتن پا روی زمین، درد شدیدی حس کنند. البته، همه خارهای پاشنه دردناک نیستند. گاهی درد به دلیل التهاب بافت‌های نرم اطراف آن زائده استخوانی ایجاد می‌شود.

علائم خار پاشنه (از کجا بفهمیم خار پاشنه داریم؟)

شایع‌ترین علامت خار پاشنه، احساس درد در ناحیه پاشنه پا است. این درد معمولاً ویژگی‌های خاصی دارد:

درد شدید صبحگاهی: بسیاری از افراد، بدترین درد را هنگام برداشتن اولین قدم‌ها پس از بیدار شدن از خواب تجربه می‌کنند. این درد شبیه به پا گذاشتن روی یک جسم تیز مانند سنجاق یا چاقو توصیف می‌شود.
درد پس از استراحت: درد ممکن است پس از نشستن یا ایستادن طولانی مدت نیز شدید باشد.
کاهش درد با فعالیت: معمولاً با کمی راه رفتن و گرم شدن پا، شدت درد کاهش می‌یابد.
التهاب و تورم: ممکن است جلوی پاشنه پا دچار تورم، حساسیت به لمس یا گرمی شود.
درد هنگام فعالیت: درد ممکن است هنگام فعالیت‌های بدنی، ورزش یا ایستادن طولانی مدت بازگردد.
سفتی: گاهی احساس سفتی در پوست و عضله ناحیه پاشنه پا وجود دارد.

تنها راه برای اطمینان از تشخیص خار پاشنه، مشاهده برآمدگی استخوانی در عکس خار پاشنه است. گاهی پزشک از سونوگرافی یا MRI هم برای ارزیابی بافت‌های نرم اطراف استفاده می‌کند.

خار پاشنه دردناک

معاینه رایگان توسط فیزیوتراپیست محسن بیات

اطلاعات تماس خود را وارد کنید.

توجه داشته باشید؛ فیزیوتراپی راحیل در شهر اصفهان قرار دارد.

علت خار پاشنه چیست؟

خار پاشنه یک شبه ایجاد نمی‌شود، بلکه به مرور زمان و در اثر عوامل مختلفی به وجود می‌آید. اصلی‌ترین دلایل ابتلا به خار پاشنه عبارتند از:

۱. رسوب کلسیم

بسیاری از پزشکان، علت اصلی این بیماری را رسوب کلسیم می‌دانند. اما چرا کلسیم در پاشنه رسوب می‌کند؟ یکی از دلایل این اتفاق، کمبود ویتامین D و منیزیم است. وقتی سطح منیزیم بدن پایین باشد، ویتامین D فعال نمی‌شود. بدون ویتامین D فعال، کلسیم به درستی جذب استخوان‌ها نخواهد شد و ممکن است در بخش‌های دیگر بدن، مانند پاشنه پا، رسوب کند.

۲. فشار و کشیدگی طولانی مدت

فشار طولانی مدت روی عضلات و رباط‌های پا، یکی از دلایل اصلی است. این فشار می‌تواند باعث فرسودگی بافت‌های نرم پاشنه شود. عواملی که این فشار را افزایش می‌دهند عبارتند از:

التهاب غلاف کف پا (فاسئیت پلانتار): فاشیای کف پا یکی از شایع‌ترین علل خار پاشنه است. التهاب طولانی مدت این رباط، می‌تواند باعث ایجاد رسوب کلسیم در محل اتصال آن به پاشنه شود.
فعالیت‌های تکراری: کارهایی مانند دویدن، پریدن، یا ایستادن طولانی مدت (به خصوص در ورزشکاران یا افرادی که شغلشان سرپایی است).
پوشیدن کفش نامناسب: کفش‌هایی که قوس پا را به خوبی حمایت نمی‌کنند، کفی نازک دارند، پاشنه بلند هستند یا محافظ پاشنه ندارند، فشار زیادی به استخوان پاشنه وارد می‌کنند.
اضافه وزن و چاقی: وزن اضافی، فشار روی پاها و به ویژه پاشنه‌ها را به شدت افزایش می‌دهد.
ساختار پا: افرادی که کف پای صاف یا قوس کف پای بلندی دارند، بیشتر در معرض کشیدگی پا و ایجاد خار پاشنه هستند.
افزایش سن: با بالا رفتن سن، بافت‌های نرم پا خاصیت ارتجاعی خود را از دست می‌دهند و پد چربی کف پاشنه که ضربه‌گیر است، تحلیل می‌رود.
آسیب و تروما: آسیب مستقیم به پاشنه یا پارگی غشایی که استخوان پاشنه را می‌پوشاند نیز می‌تواند منجر به این عارضه شود.

روش‌های درمان خار پاشنه

خوشبختانه، روش‌های درمانی زیادی برای تسکین درد و التهاب ناشی از خار پاشنه وجود دارد. درمان‌ها از روش‌های ساده خانگی تا گزینه‌های پزشکی و جراحی متغیر هستند.

درمان خانگی خار پاشنه

بسیاری از افراد می‌توانند با روش‌های خانگی، درد و التهاب را کنترل کرده و به مرور زمان زائده را درمان کنند.

استفاده از سرکه: سرکه (طبیعی مانند سیب یا انگور) نفوذ خوبی دارد. به مدت ۲۰ روز، هر شب یک تکه پنبه را آغشته به سرکه کنید و روی خار پاشنه بمالید. بهتر است آن را با پارچه‌ای ببندید تا جذب بهتری داشته باشد.
تمرین با بطری: یک بطری شیشه‌ای نوشابه یا بطری آب معدنی را روی زمین بگذارید. کف پای خود را روی آن قرار دهید و پا را به سمت عقب و جلو حرکت دهید. این کار به افزایش انعطاف عضلات کف پا کمک می‌کند.

روش استفاده از بطری آب جهت کمک به درمان خار پاشنه

استفاده از بطری آب یخ‌زده: انجام همان حرکت بالا با یک بطری آب معدنی یخ‌زده می‌تواند بسیار موثر باشد، زیرا یخ خاصیت ضد التهابی دارد.
تمرین کششی با پارچه: یک تکه پارچه یا کمربند را دور قسمت بالایی کف پا (زیر انگشتان) بیندازید. انتهای آن را بکشید تا بافت‌های کف پا و تاندون‌های پشت ساق پا به خوبی کشیده شوند. این حرکت را روزانه ۵ مرتبه و هر بار ۳۰ ثانیه تا ۱ دقیقه نگه دارید.
استفاده از سنگ پا: سنگ پا می‌تواند گردش خون در کف پا را بهبود بخشد. ابتدا پاها را ۱۰ دقیقه در آب گرم بگذارید تا پوست نرم شود، سپس کف پا را با سنگ پا ماساژ دهید.
استفاده از حنا: خمیر حنا (که می‌توان آن را با سرکه به جای آب درست کرد) را روی پاشنه بمالید و با پلاستیک بپوشانید. پس از خشک شدن، آن را بشویید.
پودر موبر: این یک روش غیر مرسوم است. برخی معتقدند ترکیبات شیمیایی آن به کاهش درد کمک می‌کند. خمیر آن را ۱۰ تا ۱۵ دقیقه روی ناحیه درد بگذارید و سپس بشویید.

درمان در طب سنتی

طب سنتی نیز راهکارهایی برای کاهش التهاب و درد ارائه می‌دهد:

ماساژ با روغن‌های گرم: هر شب، ناحیه خار پاشنه را به آرامی با روغن‌های گرم مانند روغن سیاه‌دانه یا روغن بادام تلخ ماساژ دهید. این کار گردش خون را افزایش داده و به کاهش درد کمک می‌کند.
استفاده از سیر و پیاز: هر دو خاصیت ضد التهابی قوی دارند. می‌توانید سیر له شده را با روغن زیتون مخلوط کرده و موضعی استفاده کنید. همچنین می‌توانید نیمی از پیاز را که روی آن نمک پاشیده‌اید، شب‌ها قبل از خواب روی پاشنه قرار دهید.
نوشیدن سرکه انگبین عسلی: این نوشیدنی ترکیبی از عسل، عرق نعنا و سرکه طبیعی است که در طب سنتی برای کاهش التهاب توصیه می‌شود.
دمنوش‌های ضد التهاب: مصرف دمنوش‌هایی مانند زردچوبه و زنجبیل نیز می‌تواند مفید باشد.

درمان‌های پزشکی

اگر روش‌های خانگی کافی نبودند، پزشک ارتوپد ممکن است درمان‌های زیر را توصیه کند:

استراحت و اصلاح فعالیت: پرهیز از فعالیت‌های شدید مانند دویدن و پریدن ضروری است.
داروهای ضد التهاب (NSAIDs): قرص‌هایی مانند ایبوپروفن، ناپروکسن و سلکوکسیب می‌توانند درد و التهاب را به صورت مقطعی کاهش دهند. توجه داشته باشید که این قرص‌ها فقط درد را کم می‌کنند و خاصیت درمانی برای خودِ خار پاشنه ندارند و نباید طولانی مدت مصرف شوند.
کفش مناسب و کفی طبی: استفاده از کفش‌هایی با پشتیبانی قوس مناسب و بالشتک کافی، یا استفاده از کفی‌های طبی مخصوص (ارتوتیک) می‌تواند فشار را از روی پاشنه بردارد.
فیزیوتراپی: فیزیوتراپیست می‌تواند تمرینات کششی و تقویتی خاصی را برای تقویت عضلات پا و ساق پا به شما آموزش دهد.
تزریق کورتیکواستروئید: در موارد شدیدتر، پزشک ممکن است برای تسکین موقت درد و التهاب، کورتون در ناحیه پاشنه تزریق کند.
درمان با امواج شوک (ESWT): در روش شاک ویو تراپی برای خار پاشنه پا، از امواج صوتی برای تحریک روند بهبودی در ناحیه آسیب‌دیده استفاده می‌شود.
جراحی: جراحی آخرین راه حل است. تنها زمانی که درمان‌های دیگر پس از مدتی جواب ندهند، جراحی برای برداشتن خار استخوانی یا آزاد کردن غلاف کف پا انجام می‌شود.

چگونه از خار پاشنه پیشگیری کنیم؟

برای جلوگیری از ایجاد خار پاشنه، این موارد را رعایت کنید:

همیشه از کفش‌های مناسب و استاندارد استفاده کنید که از قوس و پاشنه پا به خوبی حمایت می‌کنند.
وزن خود را کنترل کنید. چاقی فشار زیادی به پاها وارد می‌کند.
قبل از ورزش، حتما بدن و پاهای خود را با حرکات کششی گرم کنید.
از ایستادن‌های بسیار طولانی یا راه رفتن روی سطوح خیلی سفت برای مدت زیاد خودداری کنید.
به پاهای خود استراحت کافی بدهید.

اگر خار پاشنه درمان نشود چه می‌شود؟

خار پاشنه یک بیماری خطرناک و اورژانسی نیست، اما می‌تواند بر کیفیت زندگی شما تاثیر زیادی بگذارد. اگر درمان نشود، درد مزمن خواهد شد و راه رفتن عادی را برای شما دشوار می‌کند. این درد مزمن و تغییر در الگوی راه رفتن، می‌تواند به سایر قسمت‌های بدن مانند زانو، لگن و حتی کمر فشار آورده و در آن‌ها نیز ایجاد درد و عوارض کند.

سوالات متداول